«در باب گذر زمان» / نقد یاسمن خلیلی فرد بر فیلم «داستان یک ازدواج»

«در باب گذر زمان» / نقد یاسمن خلیلی فرد بر فیلم «داستان یک ازدواج»

این که مستندسازی دوربین به دست بگیرد و به سراغ زندگی آدمهای مختلفی برود و روزمرگی ها و دغدغه های آنها را ثبت کند اتفاق عجیبی نیست اما آن چه به مستند «داستان یک ازدواج» اعتبار و ارزشی مضاعف می بخشد شیوه ی کار کارگردانش خانم هلنا ترشتیکواست که از موضوعی به ظاهر ساده و تکرارشده، مستندی به شدت متفاوت ساخته است.

ترشتیکوا فیلمساز اهل کشور چک، در مستند خود سی و پنج سال از زندگی یک زوج را با تمامی فراز و نشیب ها، مشکلات، خوشی ها و ناخوشی ها و … جلوی دوربین برده است. ساخت چنین مستندهایی از چند جهت دشوار است؛ یکی این که مستندساز هیچ بازه ی زمانی پیش بینی شده و مشخصی برای اتمام کار خود ندارد، شخصیت های فیلم ممکن است در برهه ای از زمان نسبت به ادامه ی همکاری با مستندساز دچار تردید شوند و تصمیم بگیرند دیگر به کارشان ادامه ندهند، بروز اتفاقات مختلف سیاسی، اجتماعی یا حتا رخدادهایی چون بیماری یکی از شخصیت ها یا حتا عوامل فیلم می تواند کار را دچار خلل کند اما این مستندسازِ جسور با پذیرش تمامی فاکتورهای ریسک، دست به ساخت فیلمی این چنین مبتکرانه زده است.

همان قدر که واقعیت های اتفاق افتاده در «داستان یک ازدواج» به مرور و با گذر زمان از شکلی به شکل دیگر در می آیند؛ مثلا احساسات اعضای خانواده نسبت به یکدیگر دچار تغییر می شود یا همه ی آنها به لحاظ ظاهر و فیزیک تغییر می کنند، فیلمساز این مسئله را از منظر بصری نیز در کار خود اعمال کرده است. با گذر زمان تغییرات تصویربرداری نیز در کار به وضوح مشاهده می شود. تغییر از سیاه و سفید به رنگی شاید بارزترین این تغییرات باشد. به طور کلی مستندساز از تمهیدات لازم به منظور به تصویر کشیدن گذر زمان به درستی بهره گرفته است. علاوه بر آن «داستان یک ازدواج» از این جنبه نیز قابل اهمیت است که با گذشت زمان علاوه بر اتفاقات داخلی زندگی این زوج، بسیاری از اتفاقات بیرونی و کلی جامعه نیز به موازات مسئله ی اصلی فیلم آشکار می شوند؛ به عنوان مثال دوره هایی که مشکلات اقتصادی جامعه را فرا می گیرد و تأثیر این مسئله ی همگانی بر زندگی زوج مدنظر مستندساز و در مقابلش دوره ی شکوفایی اقتصادی. مسائل فرهنگی و تغییر نوع رابطه ی والدین با فرزندان در طول زمان و … همه و همه در لایه های زیرین این مستند درخشان قابل دستیابی اند. به بیانی «داستان یک ازدواج» می تواند سند معتبری باشد برای درک تغییر و تحولات مختلف یک جامعه در بازه ی زمانی بسیار طولانیِ سی و پنج ساله، آن هم با تمرکز بر زندگی یک زوج خاص که شاید مشتی نمونه ی خروار باشند.

این که ترشتیکوا دست به جرح و تعدیل در کار خود نمی زند یکی از اصلی ترین دلایل موفقیت «داستان یک ازدواج» است. حتا در بخشی از فیلم که یوانا به سبب مشکلات حاد روانی حاضر نمی شود مستندساز را به خانه اش راه دهد ترشتیکوا این مسئله را به شکل میان نویس در فیلم خود قید می کند و در عوض به سراغ همسر او می رود تا ماجرا را از دریچه چشم او ببیند و دست کم نیمی از واقعه ی قابل به تصویر درآمدن را از دست ندهد.

«داستان یک ازدواج» مستند نابی است که گرچه مضمون اصلی اش «زمان و گذر آن» است اما حتم دارم که به هنگام تماشایش گذر زمان را حس نخواهید کرد.

لینک کوتاه: https://www.fajriff.com/fa/npvV2

تمامی حقوق برای جشنواره جهانی فیلم فجر FIff © محفوظ می‌باشد.
2019 - 1982